Pune, Mumbai, Sambhajinagar

office@chanakyamandal.org

08069015452

bg_image

History & Culture

‘लेप्चास’ ही जमात भारतात कोठे आढळते?

अरुणोदय’ हे आत्मचरित्र कोणाचे आहे?

ब्रिटिशांनी भारतीय शेतकऱ्यांनी नगदी पिकांचे उत्पादन घेण्याची सक्ती करण्याचा प्रयत्न का केला?

खालील विधानांवरून बंगालच्या नवाबाचे नाव ओळखा.अ) हा 1754 मध्ये बंगालचा नवाब बनला होता. ब) त्याला वॉरन हेस्टिंग्जसोबत ‘बनारसचा तह’ करावा लागला होता. क) त्याने ब्रिटिशांच्या मदतीने रोहिलाखंड जिंकून घेतले.

वैयक्तिक सत्याग्रहींचा प्रमुख उद्देश काय होता?

काँग्रेस समाजवादी पक्षाच्या उद्दिष्टांबाबत खालील विधाने योग्य पद्धतीने निवडा. अ) ब्रिटिश सत्तेपासून पूर्ण स्वातंत्र्य हवे. ब) स्वातंत्र्यानंतर भारतात मार्क्स-लेनिनवादी धोरणे राबवावी. क) भारतीय जनतेला स्वत:च्या सार्वभौम राष्ट्राची घटना बनवण्याचा पूर्ण अधिकार असावा.

होमरूल चळवळ खालीलपैकी कोणी सुरू केली होती?

समता व जनता या वृत्तपत्रांचे संपादक कोण?

---- या गव्हर्नर जनरलची अंदमान येथे पठाणाने हत्या केली.

वृत्तपत्र स्वातंत्र्याच्या लढ्यातील ‘हुतात्मा’ असा गौरव खालीलपैकी कोणाचा केला जातो?

अ) मुरळी या अनिष्ट प्रथेविरोधात आवाज उठवला. ब) वसंत व्याख्यानमालेत गुन्हेगारी जमातीच्या सुधारणा या विषयावर व्याख्यान दिले. क) राष्ट्रीय सभेच्या कलकत्ता येथील अधिवेशनात अस्पृश्यता पाळू नये असा उठाव करून घेण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. वरील विधाने खालीलपैकी कोणत्या समाजसुधारकाशी संबंधित आहेत?

‘राज्य करणे म्हणजे सूड उगवणे नव्हे’ हा अग्रलेख टिळकांनी कोणत्या विषयावरील प्रतिक्रिया म्हणून लिहिला?

खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तीने 1200 रुपये खर्च करून सत्यशोधक समाजासाठी छापखाना विकत घेतला?

स्वत:च्या घराचा पाण्याचा हौद अस्पृश्यांना खुला करून देणारे व अस्पृश्यांसाठी स्वतंत्र शाळा सुरू करणारे समाजसुधारक कोण?

खानदेशातील कोणत्या जमातीने ब्रिटिश सरकारविरुद्ध बंड केले?

1919 साली नेलेल्या गेलेल्या हंटर कमिशनचा उद्देश काय होता?

कोणत्या समाजसुधारकाची जिवंतपणीच प्रतीकात्मक प्रेतयात्रा काढण्यात आली?

खालील विधानांचा विचार करून योग्य विधानांची निवड करा. अ) डॉ. आंबेडकरांच्या मूकनायकच्या शीर्षस्थानी संत ज्ञानेश्वरांची वचने होती. ब) डॉ. आंबेडकरांच्या बहिष्कृत भारतच्या शीर्षस्थानी संत तुकारामांची वचने होती.

दुहेरी शासन व्यवस्थेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या व अयोग्य विधान ओळखा. अ) ही व्यवस्था अत्यंत भ्रष्ट ठरली. ब) ही व्यवस्था वॉरन हेस्टिंग्जने निर्माण केली होती. क) ईस्ट इंडिया कंपनीच्या कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्सनी ही व्यवस्था तशीच सुरू ठेवली.

अ) वा. शि. आपटे हे एस्एन्डीटी विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरु होते. ब) रा. गो. भांडारकर फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे पहिले प्राचार्य होते.

सोलापूर सत्याग्रहाबद्दल पुढील विधानांपैकी योग्य विधाने निवडा. अ) गांधीजींच्या अटकेला विरोध हे यामागील कारण होते. ब) लोक हिंसक होऊन त्यांनी पोलीस स्टेशन व इतर सरकारी इमारतींवर हल्ले केले. क) या सत्याग्रहानंतर ब्रिटिशांनी एक समिती नेमून लोकांच्या मागण्या मान्य केल्या.

अ) जानेवारी, 1880 साली मराठा हे मराठीतील वृत्तपत्र सुरू करण्यात आले. ब) 4 जानेवारी, 1880 साली केसरी हे इंग्रजीतील वृत्तपत्र सुरू करण्यात आले. वरीलपैकी असत्य विधान ओळखा.

सिराज उदौलाबाबत खालील विधाने लक्षात घ्या व योग्य विधाने ओळखा. अ) ‘ब्लॅक होल ट्रॅजेडी’ याच्याच काळात घडली. ब) ब्रिटिशांनी बांधलेल्या तटबंदी पाडण्याचे आदेश सिराज उदौलाने दिले होते.

सिंधू संस्कृतीतील शहरांच्या बाबतीत खालील विधानांचा विचार करा. अ) लोथल येथील डॉकयार्डला भोगवा नदीच्या एका चॅनेलने जोडलेले होते. ब) मोहेंजोदाडोच्या बांधकामात चुन्याचा वापर केलेला नव्हता. वरीलपैकी योग्य विधान निवडा.

वॉरन हेस्टिंग्जबाबत खालील विधाने विचारात घेऊन योग्य विधाने ओळखा. अ) ह्याची नेमणूक क्वीन एलिझाबेथ-2 ने स्वत: केली होती. ब) 1772 साली त्याला बॉम्बेचा गव्हर्नर म्हणून नेमण्यात आले.

लाला लाजपतराय यांच्याबाबतीत खालील विधाने विचारात घ्या. अ) त्यांना शेर-ए-पंजाब म्हणून ओळखतात. ब) ते 1888 साली राजकारणात आले होते.

राजा राममोहन रॉय यांच्याबाबत खालीलपैकी योग्य विधाने ओळखा. अ) यांना भारतीय प्रबोधनाचे अग्रदूत म्हणतात. ब) राजा ही पूर्वजांपासून चालत आलेली पदवी होती.

भारतीय संविधानाच्या जडणघडणीत खालीलपैकी कोणत्या कायद्यांचा प्रभाव आहे? अ) भारत सरकारचा कायदा, 1935 ब) रेग्युलेटिंग अ‍ॅक्ट, 1773 क) पिट्स इंडिया अ‍ॅक्ट, 1774

पिट्स इंडिया अ‍ॅक्टबद्दल खालील विधाने विचारात घेऊन अयोग्य विधाने ओळखा. अ) पिट, द यंगर याने हा कायदा अस्तित्वात आणला. ब) या कायद्यान्वये ‘बोर्ड ऑफ कंट्रोल’ची स्थापना करण्यात आली.

पहिल्या कर्नाटक युद्धाबद्दल खालील विधाने लक्षात घ्या व योग्य विधान कोणते/ती ते निवडा. अ) ऑस्ट्रियन वारसा युद्ध सुरू झाल्यामुळे भारतातही इंग्रज व फ्रेंच यांच्यात युद्ध सुरू झाले. ब) या युद्धात फ्रेंचांचे वर्चस्व सिद्ध झाले नाही.

देसाई-लियाकत कराराबद्दल योग्य विधाने ओळखा. अ) ह्या कराराचे नाव भुलाभाई देसाई व महम्मद लियाकत यांच्यावरून पडले. ब) या करारावर सह्या 11 जानेवारी 1945 मध्ये झाल्या.

छपाई कलेच्या उदयाबद्दल खालील विधाने विचारात घेऊन योग्य विधाने ओळखा. अ) पंधराव्या शतकाच्या मध्यास युरोपात छपाईच्या कलेचा उदय झाला. ब) भारतात पहिला छपाई कारखाना डचांनी 1556 रोजी स्थापन केला.

चौथ्या इंग्रज म्हैसूर युद्धाची खालीलपैकी योग्य कारणे ओळखा. अ) श्रीरंगपट्टपणम्च्या तहाच्या अटींचा सूड घेण्यासाठी प्रबळ इच्छा त्याच्या मनात होती. ब) टिपूचे अरेबिया, काबूल आणि तुर्कस्तानच्या मुस्लिम शासकांकडून मदत मिळवण्याचे प्रयत्न वाया गेले. क) 1798 मध्ये लॉर्ड वेलस्लीचे आगमन.

चंपारण सत्याग्रहाबाबत खालील विधाने विचारात घेऊन योग्य विधाने ओळखा. अ) चंपारण सत्याग्रहाला 1917 साली सुरुवात झाली होती. ब) ह्या सत्याग्रहाचे नेतृत्व सरदार वल्लभभाई पटेलांनी केले होते.

चंद्रगुप्त दुसरा याच्या दरबारातील नवरत्नांपैकी खालीलपैकी कोण नाही? अ) अमरसिंह ब) वेताळभट्ट क) धन्वंतरी ड) वरुची

कॅबिनेट मिशनबद्दल योग्य विधाने ओळखा. अ) या योजनेला त्रिमंत्री योजना म्हणून ओळखले जाते. ब) याची घोषणा सर पॅथिक लॉरेन्सने 1946 मध्ये ‘हाऊस ऑफ लॉर्डस्’मध्ये केली होती.

कायमधारा पद्धतीचे खालीलपैकी कोणते तोटे होते? अ) या पद्धतीमुळे ब्रिटिश साम्राज्याला एकनिष्ठ कामगारांचा वर्ग निर्माण झाला. ब) यातील ‘सूर्यास्त तरतूद’ एक अभिशाप बनली.

कलिंग शैलीच्या मंदिर निर्मितीबद्दल पुढील विधाने विचारात घ्या. अ) यात मुख्य मंदिराचे सभागृह आणि मनोरा असे दोन भाग असतात. ब) यातील सभागृहाला जगनमोहन म्हणतात. वरीलपैकी अचूक विधान / विधाने -

अल्फान्सो डी अल्बुकार्कची भारतात आल्यानंतर कोणती उद्दिष्टे होती? अ) पर्शियाचे आखात व तांबड्या समुद्रावर नियंत्रण प्राप्त करणे. ब) भारताच्या दक्षिण किनार्‍यावर मध्यवर्ती ठिकाणी पोर्तुगीजांचे मुख्यालय उभारणे.

अयोग्य जोडी ओळखा. अ) लोकहितवादी - विधवा विवाह चळवळ ब) नाना शंकरशेठ - बालविवाह चळवळ क) वीरेशलिंगम् पंतलू - स्त्रीशिक्षण चळवळ

इंडियन कौन्सिल अॅक्ट, 1861 अन्वये प्रशासनात कोणते धोरण स्वीकारण्यात आले?

शारदा सदनची स्थापना कोणी केली?

‘मराठी सत्तेचा उदय’ (द राईज ऑफ मराठा पॉवर) हा ग्रंथ कोणी लिहिला?

गौतम बुद्धांच्या जीवनाबद्दल 5 सूचक चिन्हांचा उल्लेख केला जातो. त्यापैकी हत्ती आणि कमळ हे चिन्ह काय सुचवते?

‘विहारी’ हे कोणत्या संघटनेचे मुखपत्र होते?

खालील विधानांवरून वर्णन केलेल्या बादशहाचे नाव ओळखा. अ) हा उच्च प्रतिभेचा कवी होता. ब) याचा मृत्यू रंगूनमध्ये झाला. क) याने आपल्या व्यथा गझलांमधून नोंदवून ठेवल्या आहेत.

भारताला स्वातंत्र्य मिळाले त्यावेळी - अ) विन्स्टन चर्चिल हे इंग्लंडचे पंतप्रधान होते. ब) लॉर्ड माऊंटबेटन हे भारताचे व्हॉईसरॉय होते. योग्य विधान ओळखा.

‘तोडा आणि तुकडा’ हे कोणत्या शास्त्रीय नृत्याचे प्रकार आहेत?

1855 मध्ये बंगाल प्रांतामधील संथाळांनी केलेल्या उठावाचे कारण ----.

‘एका’ ही शेतकरी चळवळ खालीलपैकी कोणत्या प्रांतात सुरू करण्यात आली?

‘लोसार’ हा उत्सव कोठे साजरा केला जातो?

खालील प्राचीन शहरांचा उत्तरेकडून दक्षिणेकडे क्रम लावा.(अ) गांधार (ब) पांचाल (क) अवंती (ड) कोसल (इ) वत्स

राष्ट्रीय सभेच्या पहिल्या अधिवेशनात राष्ट्रीय सभेने खालीलपैकी कोणत्या मागण्या केल्या? अ) भारतीय प्रशासनाची चौकशी करण्यासाठी रॉयल कमिशनची नेमणूक करावी. ब) भारत सचिव पद रद्द करावे. क) ब्रह्मदेशाचे भारतात विलीनीकरण करू नये. ड) भारताला वसाहतींचे स्वातंत्र्य द्यावे.

रॉयल चार्टरद्वारे कलकत्त्याला ‘सुप्रीम कोर्टा’ची स्थापना करण्यात आली होती. या सुप्रीम कोर्टाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या व योग्य विधाने निवडा. अ) यात एक मुख्य न्यायाधीश व तीन इतर न्यायाधीश होते. ब) या सुप्रीम कोर्टाकडे केवळ दिवाणी अधिकार होते. क) सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयाविरुद्ध ‘किंग इन कौन्सिल’कडे अपील करता येत होती.

पुढीलपैकी कोणत्या ठिकाणी सम्राट अशोकाचे शिलालेख आढळले?अ) धौली ब) गिरनार क) अघौर

अलबेरुनी या विदेशी प्रवाशाने ‘किताब-ए-हिंद’ हे पुस्तक लिहिले. या पुस्तकाबद्दल पुढील विधानांचा विचार करा. अ) यात भारताचा राजकीय इतिहास मांडला आहे. ब) यात भारतीय संस्कृतीचे विश्लेषण केले आहे. क) यात मुहम्मद गझनीच्या आक्रमणावर टीका केली आहे. वरीलपैकी योग्य विधान कोणते/ती?

योग्य जोड्या जुळवा. अ गट ब गट अ) लॉर्ड डलहौसी i) स्थानिक स्वराज्य संस्था ब) लॉर्ड रिपन ii) तैनाती फौजेचा प्रणेता क) चार्ल्स मेटकाल्फ iii) संस्थानाचे विलीनीकरण ड) लॉर्ड वेलस्ली iv) वृत्तपत्र स्वातंत्र्याचा मुक्तिदाताअ ब क ड

भारतातील आदिवासी जमाती व ठिकाणे यांच्या योग्य जोड्या लावा. अ) खासी i) छोटा नागपूर ब) कोल ii) आसाम, मेघालय क) क्वोथास iii) आंध्र प्रदेश ड) चुआर iv) पश्चिम बंगाल अ ब क ड

मुस्लिम लीगने ‘पाकिस्तान दिन’ कोणत्या दिवशी साजरा केला?

वेव्हेल योजना कोणत्या साली जाहीर करण्यात आली?

भारतीय प्रशासनाची चौकशी करण्यासाठी -- यावर्षी सायमन कमिशन नेमण्यात आले.

राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये फूट कोणत्या साली पडली?

लोकमान्य टिळकांनी शिवजयंती उत्सव कोणत्या साली सुरू केला?

‘दख्खनचे दंगे (1874)’ या नावाने ओळखली जाणारी महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांची चळवळ सुरू होण्यास खालीलपैकी कोणते कारण लागू नव्हते?

--- सनदी कायद्यानुसार भारतीय लोकांच्या शिक्षणासाठी दरवर्षी 1 लाख रुपये खर्च करण्याचे ठरवले.

मोहमेडन लिटररी सोसायटीची सुरुवात कोणी केली?

1856 च्या कायद्यात कोणत्या गोष्टींची तरतूद करण्यात आली?

ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांनी कोणत्या क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य केले?

---- याला भारतीय विचारप्रणालीचा मॅग्नाकार्टा असे म्हणतात.

‘भारतीय विद्यापीठ कायदा 1904’कोणत्या शिफारशीनुसार तयार करण्यात आला?

जयतु शिवाजी हे काव्य ---- यांनी लिहिले.

अमृतबझार पत्रिका या वृत्तपत्राने ----- यांनी हिमालयाप्रमाणे ओथंबलेला उत्तुंग महापुरुष अशी उपमा दिली.

‘‘राष्ट्रीय सभा व राष्ट्रीय चळवळ यांचा शांतपणे मृत्यू घडून येईल’’ वरील काव्य कोणत्या गव्हर्नर जनरलने म्हटले?

---- या गव्हर्नर जनरलच्या काळात भारतीय विद्यापीठांवर शासकीय नियंत्रण वाढविण्यात आले.

---- वृत्तपत्रामधून डॉ. आंबेडकरांनी लोकहितवादीची शतपत्रे पुन्हा छापली.

--- नेत्याच्या आग्रहावरून गोलमेज परिषदा भरवण्यात आल्या.

राष्ट्रीय सभेच्या ----- अधिवेशनात जहाल व मवाळ अशी दोन गटात राष्ट्रीय सभेची विभागणी झाली.

ब्राह्मणेतर चळवळीचा हेतू काय होता? अ) समाजातील ब्राह्मणांचा वर्चस्वाला विरोध करणे. ब) कनिष्ठ जातीच्या लोकांना सन्मानाचे स्थान देणे. क) ब्राह्मोत्तरांचे सामाजिक, राजकीय, आर्थिक संघटन घडवून आणणे.

अयोग्य विधान ओळखा. अ) लॉर्ड रिपनने 1878 मध्ये व्हर्नाक्युलर प्रेस अॅक्ट संमत केला. ब) या कायद्याद्वारे भारतीयांच्या सर्व भारतीय तसेच इंग्रजी भाषेतील वृत्तपत्रांवर बंदी घातली.

भिल्लांचा उठाव ----- येथे झाला.

आर्य महिला समाजाची स्थापना 1882 मध्ये यांनी ---- या आर्य महिला समाजाच्या संस्थापिका होत्या.

अहमदनगर येथील भिल्लांचे बंड मोडून काढल्याबद्दल कोणाला सरकारकडून ‘रावबहादूर’ ही पदवी देण्यात आली?

‘पॉव्हर्टी अॅन्ड अन् ब्रिटिश रूल इन इंडिया’ हा ग्रंथ कोणी लिहिला?

भारताच्या आर्थिक स्थितीसंबंधी केलेल्या मूलगामी चिकित्सेमुळे कोणाला ‘आर्थिक राष्ट्रवादाचे प्रणेते’ म्हटले होते?

दत्तक वारसा नामंजूर कारणावरून खालील संस्थाने खालसा करण्यात आली. त्यांच्या कालानुक्रमानुसार पहिले खालसा झालेले संस्थान कोणते?

लखनौ करारावर सह्या करून ---- आणि म. अ. जिना यांनी राष्ट्रीय सभा आणि मुस्लीम लीग यांच्यात राजकीय ऐक्य घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला.

‘अकाली दल’ या राजकीय पक्षाची निर्मिती कोणत्या चळवळीतून झाली?

सुभाषचंद्र बोस यांच्याबाबतीत खालीलपैकी योग्य विधाने ओळखा. अ) 1939 मध्ये भारतामध्ये ‘फॉरवर्ड ब्लॉक’ या पक्षाची स्थापना केली. ब) 1941 मध्ये जपानमध्ये ‘फ्री इंडिया सेंटर’ या केंद्राची स्थापना केली.

योग्य विधान ओळखा. अ) ‘सारे जहाँ से अच्छा, हिंदोस्ता हमारा’ ही प्रसिद्ध कविता कवी महंमद इक़्बाल यांनी लिहिली. ब) कवी महंमद इक़्बाल यांनी त्यांच्या Now or Never या पुस्तिकेच्या सर्वप्रथम पाकिस्तानची कल्पना मांडली.

----- यांनी ‘इंडिया होमरूल सोसायटी’ची स्थापना केली.

बुडत्या खलित्यात खालीलपैकी कोणत्या शिफारसी अंतर्भूत होत्या? अ) प्राथमिक शिक्षण मातृभाषेतून द्यावे. ब) खासगी शाळांना सरकारने अनुदान द्यावे. क) लंडन विद्यापीठाच्या धर्तीवर विद्यापीठांची स्थापना करावी. ड) शिक्षणात धार्मिक विषयांचा समावेश करावा.

खालील तह कालानुक्रमे लावा. अ) वडगावचा तह ब) अंजनगाव सुर्नीचा तह क) पुरंदरचा तह ड) सालबाईचा तह

1857 च्या ‘राणीच्या जाहीरनाम्यात खालीलपैकी कोणत्या गोष्टीचा समावेश होता? अ) भारतीयांना त्यांच्या जात, वर्ण व धर्माचा विचार न करता योग्यतेनुसार सरकारी नोकर्या दिल्या जातील. ब) संस्थानांच्या विलीनीकरणाच्या धोरणाचा त्याग केला जाई. क) भारतीयांना धार्मिक स्वातंत्र्य व समानता यांची हमी दिली जाईल. ड) विलीनीकरण केलेली संस्थाने पुन्हा स्थापन केली आहेत.

ब्रिटिशांनी भारतीयांना खालीलपैकी कोणत्या कारणांमुळे शिक्षण देण्यास सुरुवात केली? अ) ब्रिटिश प्रशासन चालविण्यासाठी इंग्रजी जाणणाऱ्या वर्गाचा पुरवठा व्हावा म्हणून. ब) इंग्रजांना आपल्या सांस्कृतिक लोकत्वाचे गोडवे गाणारा एक वर्ग तयार करायचा होता. क) पाश्चात्त्य शिक्षणाद्वारे ब्रिटिश समर्थन वर्ग तयार करणे.

खालील घटना कालानुक्रमे लावा. अ) जातीय निवाडा ब) तिसरी गोलमेज परीषद क) सायमन कमिशन ड) नेहरू अहवाल

ब्रिटिश सरकारने व्हर्नाक्युलर प्रेस अॅक्ट (1878) मंजूर केला कारण, अ) गव्हर्नर जनरल लिटन वृत्तपत्र स्वातंत्र्याचा पुरस्कर्ता होता. ब) हिंदी वृत्तपत्रे बंडखोरीला उत्तेजन देणारा मजकूर प्रसिद्ध करतात. योग्य पर्याय निवडा.

पुढील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहेत? अ) लॉर्ड वेलस्ली याने 1905 मध्ये बंगालची फाळणी केली. ब) जनतेच्या प्रखर विरोधामुळे 1906 मध्ये फाळणी रद्द करण्यात आली.

योग्य जोड्या जुळवा. अ) कानपूर i) ह्यूसेन ब) झांशी ii) वकर्नल नील क) बनारस iii) कॅम्टबे ड) दिल्ली iv) विल्यम हडसन अ ब क ड

योग्य जोड्या जुळवा. अ गट ब गट अ) कलकत्ता अधिवेशन (1906) i) स्वराज्याचा ठराव ब) लखनौ अधिवेशन (1916) ii) हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचा ठराव क) लाहौर अधिवेशन (1904) iii) संपूर्ण स्वातंत्र्याचा ठराव ड) कराची अधिवेशन (1931) iv) मूलभूत हक्कांचा ठराव अ ब क ड

बंगालच्या गव्हर्नर जनरलला भारताचा गव्हर्नर जनरलचा दर्जा कोणत्या कायद्यान्वये देण्यात आला?

योग्य जोड्या जुळवा. अ) कायमधारा पद्धती i) मुंबई आणि मद्रास ब) महालवारी पद्धती ii) बंगाल, बिहार, बनारस क) मालगुजारी पद्धती iii) पंजाब, आग्रा,अवध ड) रयतवारी पद्धती iv) सेन्ट्रल प्रॅव्हिन्स अ ब क ड

योग्य जोड्या जुळवा. अ गट ब गट अ) नानासाहेब पेशवे i) जगदीशपूर ब) कुंवरसिंह ii) फैजाबाद क) मौलवी अहमदुल्ला iii) अवध ड) बेगम हजरत महल iv) कानपूर अ ब क ड

योग्य जोड्या जुळवा. अ गट ब गट अ) अरुणोदय i) पुणे ब) ज्ञानोदय ii) कोल्हापूर क) विचारलहरी iii) मुंबई ड) मित्र iv) ठाणे अ ब क ड

होमरूल चळवळ प्रथम कोणत्या देशात सुरू झाली होती?

होमरूल चळवळीचा प्रसार खालीलपैकी कोणत्या वृत्तपत्रांमार्फत झाला? (अ) स्वराज्य (ब) कॉमनविल (क) हरिजन (ड) न्यू इंडिया

महाराष्ट्र प्रांतिक परिषदेचे पहिले अधिवेशन 1 जून 1937 रोजी परतूर येथे पार पडले, या अधिवेशनाचे अध्यक्ष कोण होते?

योग्य जोड्या जुळवा. (अ) न्यायदर्शन (i) कणादमुनी(ब) सांख्यदर्शन (ii) पतंजली(क) योगदर्शन (iii) कपिलामुनी(ड) वैशेषिक दर्शन (iv) गौतम

योग्य विधाने ओळखा. (अ) हुमायुनने दिल्लीजवळ आग्रा हे शहर वसविले होते. (ब) दिल्लीजवळ हुमायुन घुमट हे त्याचा मुलगा अकबर याने बांधले होते.

वैदिक काळातील संज्ञा व अर्थ याविषयी अयोग्य पर्याय ओळखा. (अ) उर्वरा - नांगरलेली जमीन (ब) निष्क - सोन्याचा दागिना / वस्तूविनिमयाचे माध्यम (क) हिरण्य - पोलिस (ड) श्याम अय्यस - लोखंड (इ) कृष्ट्य - पाणी काढण्याचे साधन

बंदी जीवन ही पुस्तिका कोणी लिहिली ?

1918 साली झालेल्या शांतता परिषदेसाठी भारताची बाजू मांडण्यासाठी टिळकांच्या बरोबर ---- व ----- यांनाही पाठविण्यात येणार होते.अ) दादाभाई नौरोजी ब) गांधीजीक) हसन इमाम ड) काकासाहेब खाडिलकर

खालील वर्णनावरून व्यक्ती ओळखा. (अ) तो स्वत:ला ‘सकलोत्तरपथनाथ’ असे म्हणत असे. (ब) त्याने ‘रत्नावली’, ‘नागानंद’ ही नाटके लिहिली. (क) तो दर पाच वर्षांनी आपली संपत्ती वाटून टाकत असे.

संपूर्ण स्वातंत्र्याची मागणी फक्त इंग्रजी प्रांतासाठीच आहे असे नसून भारतीय संस्थानांकरिताही आहे, अशी मागणी काँग्रेसने कोणत्या अधिवेशनात केली?

हडप्पा काळात भाजलेल्या विटांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला गेला, कारण ---- (अ) दगड उपलब्ध नव्हते. (ब) त्या धुरापासून संरक्षण देत होत्या. (क) त्या सुरक्षित आणि दीर्घायुषी होत्या. (ड) त्यांची आयात सोपी होती.

हडप्पा संस्कृतीमधील लोकांनी खालीलपैकी ---- प्राणी पाळले होते.

सिंधू संस्कृतीबद्दल योग्य विधान ओळखा.

सिंधू संस्कृतीबद्दल योग्य विधान ओळखा.

हैदराबाद मुक्ती संग्रामाचे सेनानी स्वामी रामानंद तीर्थ यांचे मूळ नाव काय?

आर्य समाजासंबंधी पुढीलपैकी चुकीचे विधान ओळखा.

स्वातंत्र्यापूर्वीच्या काळात भारतात व्यापार्यास येणार्या युरोपियन सत्तांपैकी कोणती सत्ता भारतात व्यापारास सर्वात शेवटी आली?

कोणाच्या नेतृत्वाखाली भारतीय लष्कराने हैदराबाद विलीनीकरणाची कार्यवाही यशस्वी केली?

सायमन कमिशनने खालीलपैकी कोणत्या शिफारसी केल्या होत्या? (अ) प्रांतिक स्वायत्तता (ब) मतदारांची संख्या वाढवावी. (क) कायदेमंडळात प्रतिनिधींची संख्या वाढवावी. (ड) केंद्रात द्विदल शासन पद्धतीचा स्वीकार करावा.

खालीलपैकी ‘स्वराज्य पक्षाच्या’ अपयशाची कारणे कोणती होती? (अ) ब्रिटिशांची ‘फोडा आणि झोडा नीती’ (ब) पक्ष शिस्तीचा अभाव (क) जनतेच्या पाठिंब्याचा अभाव (ड) स्वराज्य पक्षात फूट

जैनधर्माविषयी विधाने लक्षात घ्या व योग्य विधान/ने ओळखा. (अ) प्राचीन भारतातील जैन धर्माने वर्णव्यवस्था नाकारली होती. (ब) जैन साहित्य हे अर्धमागधी लिपीमध्ये लिहिले गेले. (क) महावीरांनी स्त्रियांनाही त्यांचे अनुयायी व्हायला परवानगी दिली.

स्वराज्य पक्षाचे ध्येय काय होते.

हिंदुस्तान सोशालिस्ट रिपब्लिकन आर्मीबद्दल खालीलपैकी अयोग्य असलेले विधाने ओळखा. अ) 1929 च्या मकाऊ बाजारच्या बॉम्ब खटल्यात सामील होते. ब) याच पथकाने चितगाव शस्त्रागारावार दरोडा घातला होता. क) या संघटनेचे सुरुवातीचे नाव ‘हिंदुस्तान रिपब्लिकन आर्मी’ असे होते.

अ) 1875 मध्ये आर्य समाजाची स्थापना करण्यात आली. ब) आर्य समाजाचे संस्थापक स्वामी दयानंद सरस्वती यांचे खरे नाव मूळ शंकर तिवारी हे होते.

अ) महाराष्ट्रात पौराणिक नाटकाचा प्रयोग विष्णुदास भावे यांनी सुरू केला. ब) आनंदीबाई जोशी यांनी ‘स्त्री-पुरुष तुलना’ हे पुस्तक लिहिले. वरीलपैकी अयोग्य वाक्य ओळखा.

अ) मुंबईच्या ‘सोशालिस्ट’चे संपादक श्रीपाद अमृत डांगे त्यांनी साम्यवादी विचारांच्या प्रसाराचे कार्य केले. ब) लाहोरमधील सिंगरवेलू चेट्टियार यांनी कामगार व शेतकऱ्यांना पाठिंबा देऊन साम्यवादी विचारांचा प्रसार केला. वरीलपैकी योग्य विधान/विधाने ओळखा.

1919 च्या हंटर समितीचा उद्देश काय होता?

1919 च्या हंटर समितीचा उद्देश काय होता?

कोळ्यांच्या उठावासंदर्भात पुढील विधानांपैकी सत्य विधाने ओळखा. अ) 1824 दरम्यान मुंबई भागात नेटिव्ह इफ्रंटीने उठाव केला. ब) 1828 मध्ये रामजी भांगडियांच्या नेतृत्वाखाली कोळ्यांनी उठाव केला. क) 1839 मध्ये पुण्यात एकदम उठाव करून दुसऱ्या बाजीरावास पेशवेपद पुन:प्रदान केले. ड) सेवाराम घेवाडी यांच्या नेतृत्वाखाली तिसऱ्या टप्प्यात उठाव केला.

खालील वर्णन कोणाचे आहे? त्यांनी त्यांच्या पत्नीला पुनर्विवाह करण्याचे सुचवले होते. त्यांनी मुंबईत ‘झाडू कामगार मित्रमंडळ’ स्थापन केले होते. ‘रक्ताचा सडा सांडल्याशिवाय स्वातंत्र्य मिळणार नाही. त्यासाठी आपण इंग्रजांशी सशस्त्र लढले पाहिजे’, या भाषणाबद्दल त्यांना 7 वर्षांची शिक्षा झाली.

खालीलपैकी कोणी ‘सेंट्रल हिंदू स्कूल’ ची स्थापना केली?

तरुण बंगाली ‘यंग इटलीशी’ परिचित होते. ---- यांच्या भाषणातून त्यांचा ‘यंग इटली’ शी परिचय झाला होता.

जपानमध्ये युद्धबंदी झालेल्या भारतीय सैनिकांची एक पलटण ---- यांच्या भरतीने रासबिहारी बोसनी तयार केली.

सुभाषचंद्र बोस यांच्या विषयी खालीलपैकी चुकीचे विधान ओळखा.

सिंधु संस्कृतीबद्दल माहिती देणारा महत्त्वाचा स्रोत कोणता?

सिंधु संस्कृतीचे खालीलपैकी महत्त्वाचे वैशिष्ठ्य कोणते?

अयोग्य विधाने ओळखा. (अ) सिंधू खोऱ्यात आढळून आलेली हडप्पा संस्कृती ही ग्रामीण व कृषीप्रधान संस्कृती होती. (ब) या संस्कृतीमधील लोकांना लिपी अवगत होती आणि ही लिपी चित्रात्मक स्वरूपाची होती. (क) या काळात अवजारे बनवण्यासाठी ब्राँझ किंवा दगडांचा वापर केलेला दिसून येतो.

खालीलपैकी सिंधु संस्कृतीमधील कोणते शहर पाण्याच्या व्यवस्थापनासाठी प्रसिद्ध होते?

सिकंदरच्या सैनिकांनी ______________ नदी ओलांडण्यास नकार दिल्यामुळे त्याला परत माघारी फिरावे लागले.

सार्वजनिक सुरक्षा विधेयकाचा (1928) उद्देश काय होता?

सायमन कमिशनने कोणत्या शिफारसी केल्या होत्या ?

जोड्या लावा. साम्राज्य घराणे (अ) बेरार i) आदिलशाही (ब) गोवळकोंडा ii) बरीदशाही (क) बिदर iii) इमादशाही (ड) विजापूर iv) कुतुबशाही

खालीलपैकी कोणते राज्य ‘चौदा पेट्यांचे राज्य’ म्हणून ओळखले जात असे?

पुराणांमध्ये उल्लेख आलेले आंध्रभृत्य, आंध्रराजे म्हणजे ______________ राजे आहेत.

अ) ‘राष्ट्रकूट’ राज्यातील राजे त्यांच्या नावाच्या आधी आईचे नाव लावत. ब) हरिषेण या राष्ट्रकूट राजाने अजिंठा येथील 16 व्या क्रमांकाचे लेणे खोदवून घेतले. क) राष्ट्रकूट राजा कृष्ण राजा पहिला याने वेरुळचे सुप्रसिद्ध कैलास मंदिर खोदवले. ड) तांबड्या समुद्राचे माहितीपुस्तक म्हणजेच ‘पेरिप्लस ऑफ दि एरिथ्रियन सी’’ या पुस्तकात हिंदी महासागर म्हणजेच ग्रीक लोकांच्या दृष्टीने तांबड्या समुद्रातील बॅरिगाझा म्हणजेच भडोच, नाला-सोपारा, कल्याण, मुझिरीस इ. बंदरांचा उल्लेख आहे. योग्य विधान/विधाने ओळखा.

सातकर्णी प्रथम हा राजा कोणत्या राज्याचा होता?

योग्य विधाने ओळखा. (अ) वेदांग सहा प्रकारांमध्ये विभागलेले आहेत. (ब) यामध्ये शिक्षा, कल्पसूत्र, मनुस्मृती, निरूक्त, छंद आणि व्याकरणाचा समावेश होतो..

योग्य विधाने ओळखा. (अ) वेदांग सहा प्रकारांमध्ये विभागलेले आहेत. (ब) यामध्ये शिक्षा, कल्पसूत्र, मनुस्मृती, निरूक्त, छंद आणि व्याकरणाचा समावेश होतो.

पुढीलपैकी कोणती संघटना स्त्रियांनी स्त्रियांसाठी प्रथम उभारली होती?

पुढीलपैकी कोणती संघटना स्त्रियांनी स्त्रियांसाठी प्रथम उभारली होती?

योग्य जोड्या लावा. संस्था/ संघटना संस्थापक अ) ईस्ट इंडिया असोसिएशन i) मेरी कार्पेटर ब) नॅशनल इंडियन असोसिएशन ii) दादाभाई नौरोजी क) इंडिया सोसायटी iii) सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी ड) इंडियन असोसिएशन iv) आनंदमोहन बोस अ ब क ड

खालीलपैकी विजोड व्यक्ती ओळखा.

आगरकरांविषयी अयोग्य विधान कोणते? (अ) त्यांच्यावर चिपळूणकरांचा प्रभाव होता. (ब) टिळकांशी झालेल्या मतभेदानंतर त्यांनी केसरीचा राजीनामा दिला. (क) त्यांनी शेक्सपिअरच्या हॅम्लेटचे मराठीत भाषांतर केले. (ड) ते देवांना न मानणार्यांपैकी होते.

खालील विधानांपैकी कोणते विधान सर सय्यद अहमद खानबाबत खरे नाही?

पुढीलपैकी कोणते भारतीय सदस्य 1917 च्या सॅडलर आयोगात होते? (अ) सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी (ब) दादाभाई नौरोजी (क) आशुतोष मुखर्जी (ड) झियाउद्दीन अहमद

खालील विधानापैकी कोणते सर सय्यद अहमद खान बाबत खरे नाही ?

खालीलपैकी एल्फिन्स्टननंतर मुंबई इलाख्याचे गव्हर्नर कोण होते? (अ) सर जॉन माल्कम (ब) चॅप्लिन (क) थॉमस मन्रो (ड) रॉबर्टसन

‘टिटू मीर’ चळवळीचा मुख्य उद्देश कोणता?

तैमुरच्या दिल्ली स्वारीत खालीलपैकी कोणी त्याला मदत केली?

वहाबी चळवळीबद्दल पुढील विधानांपैकी योग्य विधान ओळखा. अ) वहाबी चळवळ प्रामुख्याने मौलवी अब्दुल अझिज यावर केंद्रित होती. ब) वहाबी चळवळीचा मुख्य उद्देश ‘दार-उल्-हर्ब’चे ‘दार-उल्-इस्लाम’ करणे हे होते.

1923 साली स्थापन झालेल्या संयुक्त पक्षाने (युनियनिस्ट पार्टी) खालीलपैकी कोणत्या वर्गाच्या हितसंबंधाचे प्रतिनिधित्व केलेले दिसते?

समुद्रगुप्ताविषयी खालील विधाने विचारात घ्या. (अ) तो कच या नावाने देखील ओळखला जातो. (ब) त्याच्या पराक्रमाचे वर्णन अलाहाबाद प्रशस्तीमधून आढळून येते. (क) भारतात लुप्त झालेली अश्वमेध यज्ञप्रणाली त्याने पुनरुज्जीवीत करून अश्वमेधकर्ता ही उपाधी धारण केली. (ड) त्याने उत्तर तसेच दक्षिण भारतात साम्राज्यविस्तार केला. योग्य विधाने ओळखा.

1927 साली डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन झालेल्या या संस्थेच्या कार्यक्रमांमध्ये दलित व दलितेतरांमध्ये सहभोजनांचा समावेश होता?

संभाजी महाराजांबद्दल पुढील विधानांबद्दल योग्य विधान निवडा. अ) इ.स. 1689 मध्ये संगमेश्वर येथे निजामाने (मुखर्रबखान) याने संभाजी महाराज व कवी कलश यांना पकडले. ब) कवी कलश यांनी ‘नायिका-भेद’, ‘नखशिखा’ व ‘सातसप्तक’ असे ग्रंथ लिहिले.

उत्तर वैदिक काळासंबंधी खालील विधानांचा विचार करा. (अ) सभेचे प्रमुख कार्य हे चर्चा व वादविवादाच्या माध्यमातून लोकांचे प्रश्न सोडविणे हे होते. (ब) ‘समिती’ ही छोटी शाखा होती व ती मुख्यत: खालच्या स्तरावरील न्यायालय होते. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त?

जोड्या लावा. (अ) संथाला बंड (i) करमशहा (ब) फरेजी बंड (ii) मुंज शाह, मुसा शाह (क) संन्याशी बंड (iii) हाजी शरयतउल्ला (ड) पागलपंथी बंड (iv) सिंधू व कान्हू

आचार्य बाळशास्त्री जांभेकर यांच्या संदर्भात पुढील विधानांपैकी योग्य नसलेली उदाहरणे ओळखा. अ) त्यांचा जन्म रत्नागिरी येथील ‘पोंगुर्ले’ येथे झाला. ब) ते बॉम्बे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटीचे डेप्युटी सेक्रेटरी म्हणून कार्यरत होते. क) त्यांनी जातीभेद, पानिपतची लढाई, कलियुग इ. ग्रंथ लिहिले.

सत्यशोधक समाजाविषयी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ) डॉ. विश्राम रामजी घोले स्थापनेवेळी अध्यक्ष होते. ब) अधिवेशनांची सुरुवात सन 1911 पासून झाली. क) पहिल्या अधिवेशनाचे पहिले अध्यक्ष रामय्या व्यंकय्या अय्यावारू हे होते.

पुढीलपैकी कोणते वृत्तपत्र सत्यशोधकांनी चालवले नव्हते?

भक्तीवाङ्मयाबाबत पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा. अ) संत ज्ञानेश्वरांनी अमृतानुभव, चांगदेवपासष्टी हे ग्रंथ रचले. ब) संत एकनाथांनी गौळणी व विराण्यांची रचना केली. क) संत नामदेवांनी रुक्मिणी स्वयंवर, भावार्थ रामायण हे ग्रंथ रचले.

पुढील संघटना त्यांच्या स्थापनेनुसार कालानुक्रमे मांडा.

पूर्व संगम साहित्यात वेगवेगळ्या प्रकारच्या लोकांचा उल्लेख आहे. त्यासंबंधात खालील जोड्या पहा व योग्य जोडी/जोड्या ओळखा. (अ) उझावर : जमीनदार (ब) वेलावर : स्थानिक सावकार (क) आदिमाई : गुलाम

खालीलपैकी कोणत्या संगम वंशाच्या राजाला तिन्ही समुहाचे स्वामी असे म्हणत?

श्रीरंगपट्टणम्‌च्या तहात खालीलपैकी कोणती तरतूद नव्हती?

अ) श्रीमद् रामचंद्रजी हे जैन कवी, तत्त्वज्ञ, विद्वान् व सुधारक होते.ब) त्यांच्या ‘अवधान’ या स्मृतीधारणा व स्मरणशक्ती चाचणीमुळे त्यांना लोकप्रियता मिळाली होती. वरीलपैकी योग्य असलेला/ले विधान/विधाने ओळखा.